بازار لاستیک خودرو در آبان ۱۴۰۵ با وجود موجودی کالا در بسیاری از فروشگاه‌ها، با رکود معاملات روبه‌رو شده است. افزایش قیمت تایر و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان باعث شده بسیاری از مالکان خودرو، تعویض لاستیک را تا زمان ضرورت به تعویق بیندازند. بررسی قیمت‌ها نشان می‌دهد حتی خرید لاستیک ایرانی نیز می‌تواند هزینه‌ای چند ده میلیون تومانی به خانواده‌ها تحمیل کند.
رکود بازار لاستیک با وجود موجودی کالا
بررسی میدانی بازار لاستیک تهران نشان می‌دهد مشکل اصلی در بسیاری از واحدهای فروش، کمبود کالا نیست؛ بلکه کاهش توان خرید مشتریان است. در شرایطی که لاستیک در سایزهای مختلف در فروشگاه‌ها عرضه می‌شود، قیمت‌های بالا باعث شده بخشی از خریداران از خرید منصرف شوند یا آن را به زمان دیگری موکول کنند.
بسیاری از مالکان خودرو پیش از مراجعه به فروشگاه، قیمت تایر مورد نیاز خود را بررسی می‌کنند و پس از اطلاع از هزینه‌ها، آن را با سایر مخارج خودرو و هزینه‌های روزمره زندگی مقایسه می‌کنند. اگر لاستیک هنوز قابل استفاده باشد، معمولاً تعویض آن در اولویت قرار نمی‌گیرد.
این وضعیت برای فروشندگان نیز چالش‌برانگیز است؛ زیرا نگهداری موجودی در انبار و قفسه‌ها، بدون گردش مناسب سرمایه، هزینه و فشار مالی ایجاد می‌کند. به این ترتیب، وجود کالا در بازار لزوماً به معنای فروش مناسب و رونق معاملات نیست.
قیمت لاستیک ایرانی در آبان ۱۴۰۵ چقدر است؟
بررسی قیمت انواع لاستیک ایرانی در روزهای هشتم و نهم آبان‌ماه نشان می‌دهد نرخ هر جفت تایر، بسته به برند، سایز و مدل، تفاوت قابل توجهی دارد. در برخی محصولات قیمت از حدود ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان شروع می‌شود و در مدل‌های گران‌تر به حدود ۲۴ میلیون تومان می‌رسد.
قیمت محصولات برندهای مختلف
- بارز: قیمت هر جفت لاستیک مدل P660 با سایز 165/65R13 حدود ۱۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان اعلام شده است. مدل Riderunner S673 با سایز 215/55R16 نیز حدود ۲۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قیمت دارد.
- کویر تایر: هر جفت لاستیک مدل KB12-KB16 با سایز 165/65R13 حدود ۱۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و مدل KB77 با سایز 205/60R15 حدود ۲۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است.
- یزد تایر: قیمت هر جفت مدل SUN با سایز 165/65R13 حدود ۱۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان و مدل T-Mercury با سایز 195/65R15 حدود ۲۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان گزارش شده است.
- رازی تایر: قیمت برخی مدل‌ها از حدود ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان آغاز می‌شود و در نمونه‌های گران‌تر به حدود ۲۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌رسد.
- ایران تایر: قیمت هر جفت لاستیک در فهرست بررسی‌شده بین ۱۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تا ۱۹ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قرار دارد.
این قیمت‌ها نشان می‌دهد خرید لاستیک داخلی نیز دیگر هزینه اندکی ندارد. در بسیاری از خودروها، تهیه چهار حلقه تایر می‌تواند بیش از ۲۰ میلیون تومان هزینه داشته باشد و در برخی سایزها از ۴۰ میلیون تومان فراتر برود.
هزینه تعویض چهار حلقه لاستیک چقدر می‌شود؟
هزینه تعویض لاستیک تنها به قیمت خرید تایر محدود نیست. مالکان خودرو باید هزینه نصب، بالانس و خدمات مرتبط را نیز در نظر بگیرند. برای مثال، اگر قیمت هر جفت لاستیک بین ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان باشد، خرید چهار حلقه دست‌کم ۲۴ تا ۳۰ میلیون تومان هزینه خواهد داشت؛ مبلغی که با انتخاب تایرهای بزرگ‌تر می‌تواند افزایش پیدا کند.
به همین دلیل، تعویض لاستیک برای بسیاری از مالکان خودرو به یک هزینه سنگین و نیازمند برنامه‌ریزی مالی تبدیل شده است. خریداران علاوه بر قیمت، عواملی مانند کیفیت، دوام، اعتبار برند، تاریخ تولید و شرایط نگهداری تایر را نیز در انتخاب خود لحاظ می‌کنند.
تعویق خرید لاستیک می‌تواند ایمنی خودرو را تهدید کند
اگرچه افزایش قیمت‌ها باعث شده برخی رانندگان تعویض تایر را عقب بیندازند، فرسودگی لاستیک موضوعی نیست که بتوان آن را صرفاً یک مسئله اقتصادی دانست. کاهش عمق آج و فرسودگی تایر، به‌ویژه هنگام بارندگی و حرکت در جاده‌های لغزنده، می‌تواند ایمنی خودرو را تحت تأثیر قرار دهد.
بنابراین، تصمیم برای به تعویق انداختن خرید باید با توجه به وضعیت واقعی لاستیک و میزان فرسودگی آن گرفته شود. پایین بودن قدرت خرید نباید باعث نادیده گرفتن خطرات ناشی از استفاده از تایر فرسوده شود.
ظرفیت تولید لاستیک در ایران چقدر است؟
در کنار قیمت و میزان تقاضا، ظرفیت تولید داخلی نیز یکی از عوامل مهم بازار تایر محسوب می‌شود. هادی امیر شقاقی، نایب‌رئیس انجمن صنفی صنعت تایر، ظرفیت تولید تایر کشور را حدود ۳۰۰ هزار تن در سال اعلام کرده است.
به گفته او، ایران در بخش تایرهای بایاس از واردات بی‌نیاز شده است. همچنین نیاز سالانه کشور به تایرهای رادیال سواری حدود ۲۷ میلیون حلقه برآورد می‌شود که نزدیک به ۲۴ میلیون حلقه آن در داخل کشور تولید می‌شود. بنابراین، با وجود سهم قابل توجه تولیدکنندگان داخلی، بخشی از نیاز بازار همچنان از طریق واردات تأمین می‌شود.
با این حال، میزان تولید به‌تنهایی وضعیت بازار را مشخص نمی‌کند. قیمت نهایی، دسترسی به سایزهای مورد نیاز و نحوه توزیع نیز در رسیدن محصول به مصرف‌کننده نقش دارند. افزایش تولید زمانی می‌تواند به بهبود بازار منجر شود که خریدار امکان تهیه تایر مورد نیاز خود را با هزینه‌ای متناسب با توان مالی‌اش داشته باشد.
عرضه مستقیم لاستیک در تهران با هدف کاهش قیمت
یکی از برنامه‌های اجراشده برای تسهیل دسترسی مصرف‌کنندگان، عرضه مستقیم لاستیک از طریق واحدهای صنفی منتخب است. سیدرضا عباس‌آبادی، رئیس کمیسیون لاستیک و روغن خودرو اتاق اصناف ایران، اعلام کرده است که مرحله نخست این طرح در ۳۰۰ نقطه تهران اجرا شده است.
در این طرح، لاستیک‌های تولید داخل با همکاری تعاونی‌ها و اتحادیه مربوطه در اختیار فروشگاه‌های دارای پروانه کسب قرار می‌گیرند. قیمت فروش نیز بر مبنای نرخ کارخانه برای هر برند و سایز تعیین می‌شود و برای خدمات توزیع حدود سه درصد سود در نظر گرفته شده است.
قاسم نوده فراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران، نیز از ادامه توزیع مستقیم لاستیک و روغن موتور در برخی واحدهای صنفی منتخب و برنامه گسترش آن به سایر واحدها خبر داده است.
با این وجود، میزان موفقیت این طرح به آن بستگی دارد که مصرف‌کنندگان بتوانند تایر مورد نیاز خود را با قیمت اعلام‌شده و بدون هزینه‌های اضافی تهیه کنند. افزایش مراکز عرضه به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل خریدارانی را که توان پرداخت هزینه چند ده میلیون تومانی تعویض لاستیک را ندارند، برطرف کند.
چرا بازار لاستیک همچنان در رکود است؟
مجموع شرایط بازار نشان می‌دهد مسئله لاستیک در آبان ۱۴۰۵ تنها به میزان عرضه و تولید مربوط نیست. از یک سو، تولیدکنندگان داخلی بخش عمده نیاز کشور را تأمین می‌کنند و طرح عرضه مستقیم نیز با هدف بهبود دسترسی مصرف‌کنندگان در حال اجراست؛ از سوی دیگر، قیمت بالای تایر و کاهش قدرت خرید، تقاضای مؤثر را محدود کرده است.
در چنین شرایطی، فروشندگان با موجودی کالایی روبه‌رو هستند که برای تأمین آن سرمایه صرف کرده‌اند، اما مشتریان به دلیل هزینه بالا خرید خود را به تعویق می‌اندازند. تا زمانی که فاصله میان قیمت لاستیک و توان مالی مصرف‌کنندگان کاهش پیدا نکند، افزایش موجودی فروشگاه‌ها و عرضه مستقیم به‌تنهایی برای بازگشت رونق به بازار کافی نخواهد بود.
