بازار سهام آمریکا در معاملات روز جمعه شاهد موج سنگینی از فروش سهام شرکت‌های بزرگ فناوری بود؛ افتی که بیش از یک تریلیون دلار از ارزش بازار این شرکت‌ها را از بین برد. نگرانی سرمایه‌گذاران درباره سودآوری سرمایه‌گذاری‌های عظیم در زیرساخت‌های هوش مصنوعی، گزارش‌های مالی ناامیدکننده آمازون و پیش‌بینی ضعیف اینتل از عملکرد آینده، از عوامل اصلی این فشار فروش عنوان شده‌اند. در این میان، سقوط ۲۹ درصدی سهام اینتل نیز به یکی از مهم‌ترین اتفاقات معاملاتی روز تبدیل شد.
افت سنگین نزدک و از دست رفتن بیش از یک تریلیون دلار ارزش بازار
شاخص نزدک ۱۰۰ در معاملات روز جمعه ۳.۴ درصد کاهش یافت؛ افتی که بدترین عملکرد یک‌روزه این شاخص از اواسط ژوئن تاکنون محسوب می‌شود. این کاهش، شاخص را به محدوده اصلاح بازار نزدیک کرد؛ محدوده‌ای که معمولاً با افت ۱۰ درصدی یا بیشتر نسبت به آخرین رکورد تاریخی تعریف می‌شود.
شاخص S&P 500 نیز ۱.۸ درصد پایین آمد و بخش فناوری آن با افت بیش از ۴.۲ درصدی، ضعیف‌ترین عملکرد را در میان بخش‌های مختلف این شاخص ثبت کرد. شاخص ترکیبی نزدک نیز که بیش از سه هزار شرکت حاضر در این بازار را در بر می‌گیرد، ۲.۸ درصد کاهش یافت.
مجموع این تحولات باعث شد ارزش بازار شرکت‌های بزرگ فناوری بیش از یک تریلیون دلار کاهش پیدا کند. فشار فروش تنها به چند شرکت محدود نماند و سهام فعالان حوزه تراشه، حافظه، زیرساخت پردازش ابری و مراکز داده هوش مصنوعی را نیز دربر گرفت.
سقوط تاریخی سهام اینتل؛ افت ۲۹ درصدی در یک روز
یکی از مهم‌ترین اتفاقات معاملات جمعه، سقوط ۲۹ درصدی سهام اینتل بود. بر اساس داده‌های موجود از دهه ۱۹۸۰، این کاهش شدیدترین افت یک‌روزه تاریخ سهام این شرکت به شمار می‌رود. پیش‌بینی ضعیف اینتل از فروش و سود سه‌ماهه چهارم، در کنار مشکلات تولید و محدودیت عرضه، فشار زیادی بر سهام این سازنده پردازنده وارد کرد.
افت سهام اینتل در شرایطی رخ داد که ارزش این شرکت طی ماه‌های گذشته و هم‌زمان با اجرای برنامه بازسازی ساختاری افزایش یافته بود. دولت ایالات متحده نیز بخشی از سهام اینتل را خریداری کرده و به بزرگ‌ترین سهامدار آن تبدیل شده است. با وجود سقوط اخیر، ارزش سهام دولت در این شرکت همچنان حدود ۲۸۰ درصد بالاتر از سطح مبنا گزارش‌شده قرار دارد.
تحلیل‌گران سیتی‌گروپ وضعیت اینتل را مسیری با پیشرفت و عقب‌گردهای متناوب توصیف کرده‌اند. لیپ‌بو تان، مدیرعامل اینتل، نیز اختلال در زنجیره تأمین را یکی از دلایل اصلی عملکرد ضعیف شرکت دانسته است.
او در نشست مالی شرکت با اشاره به مشکلات عملیاتی گفت اینتل نتوانسته در فصل گذشته پاسخگوی تقاضای بالای مشتریان باشد. به گفته تان، چالش‌های فرایند تولید، کمبود عرضه و بحران کمبود حافظه، در کنار ضعف تقاضا برای رایانه‌های شخصی، بر عملکرد شرکت تأثیر گذاشته‌اند.
افت سهام شرکت‌های تراشه‌ساز و فعالان زیرساخت هوش مصنوعی
موج فروش سهام به اینتل محدود نماند و شرکت‌های فعال در صنعت نیمه‌رسانا و تجهیزات مرتبط با هوش مصنوعی نیز کاهش قابل‌توجهی را تجربه کردند. سهام سن‌دیسک حدود ۱۳ درصد افت کرد و شرکت‌هایی مانند AMD، آرم هولدینگز، کوالکام و مارول نیز با کاهش نزدیک به ۱۰ درصدی معاملات را به پایان رساندند.
شاخص نیمه‌رسانای فیلادلفیا که اینتل نیز یکی از اعضای آن است، ۷.۲ درصد کاهش یافت. صندوق قابل معامله DRAM ETF که بر شرکت‌های فعال در حوزه حافظه و ذخیره‌سازی تمرکز دارد نیز با افت ۷ درصدی روبه‌رو شد.
شرکت‌های موسوم به «نئوکلاود» که زیرساخت مراکز داده و توان پردازشی مورد نیاز توسعه‌دهندگان نرم‌افزار را فراهم می‌کنند نیز از موج فروش در امان نماندند. سهام شرکت‌هایی مانند نیبیوس و کورویو بیش از ۱۰ درصد کاهش یافت.
تردید سرمایه‌گذاران درباره بازدهی سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی
یکی از نگرانی‌های اصلی بازار به هزینه‌های سنگین شرکت‌های بزرگ فناوری برای ساخت و توسعه مراکز داده هوش مصنوعی مربوط می‌شود. شرکت‌هایی که ارزش بازار آن‌ها به تریلیون‌ها دلار می‌رسد، صدها میلیارد دلار برای توسعه زیرساخت‌های پردازشی هزینه می‌کنند؛ اما سرمایه‌گذاران اکنون بیش از گذشته به دنبال شواهدی هستند که نشان دهد این مخارج در نهایت به درآمد و سود قابل‌توجه تبدیل خواهند شد.
در ماه‌های گذشته، بخشی از شرکت‌های مصرف‌کننده خدمات هوش مصنوعی بودجه‌های پردازشی خود را محدود کرده‌اند. برخی دیگر نیز درباره میزان بهره‌وری واقعی این فناوری و زمان لازم برای ادغام آن در کسب‌وکارهای خود تردیدهایی مطرح کرده‌اند. در نتیجه، بازار نسبت به افزایش هزینه‌های سرمایه‌ای شرکت‌های فناوری حساس‌تر شده و بازده اقتصادی پروژه‌های هوش مصنوعی را با دقت بیشتری ارزیابی می‌کند.
گزارش مالی آمازون و افزایش نگرانی‌ها درباره هزینه‌های سرمایه‌ای
بخشی از فشار فروش روز جمعه به گزارش‌های مالی فصلی آمازون و اینتل در روز پنج‌شنبه بازمی‌گردد. سهام آمازون پس از انتشار گزارش مالی در معاملات خارج از ساعت رسمی بازار تا ۱۰ درصد کاهش یافت؛ هرچند در جریان معاملات روز جمعه بخشی از زیان خود را جبران کرد و در نهایت با افت ۱.۴ درصدی بسته شد.
آمازون اعلام کرده بود که هزینه‌های توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در سه‌ماهه گذشته سریع‌تر از پیش‌بینی‌ها افزایش یافته است. هم‌زمان، رشد کسب‌وکار اصلی این شرکت در بخش خرده‌فروشی آنلاین نیز با کندی روبه‌رو شده بود. ترکیب این دو عامل باعث شد سرمایه‌گذاران درباره میزان بازدهی هزینه‌های جدید شرکت پرسش‌های بیشتری مطرح کنند.
این واکنش در حالی رخ داد که پیش‌تر افزایش بودجه هوش مصنوعی آمازون با استقبال بازار همراه شده و به رشد ۱۵ درصدی سهام این شرکت انجامیده بود. اما اکنون نگاه سرمایه‌گذاران محتاطانه‌تر شده و افزایش هزینه‌ها بدون نشانه‌های روشن از بازگشت سرمایه، با نگرانی بیشتری مواجه می‌شود.
آمازون در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۲۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری می‌کند
اندی جسی، مدیرعامل آمازون، در نشست ارائه گزارش مالی اعلام کرد که این شرکت همچنان انتظار دارد هزینه‌های سرمایه‌ای نقدی آن در سال ۲۰۲۶ به حدود ۲۲۰ میلیارد دلار برسد. به گفته او، بخش عمده این مبلغ به خدمات وب آمازون یا AWS اختصاص خواهد یافت و پیش‌بینی می‌شود هزینه‌های سرمایه‌ای شرکت در سال ۲۰۲۷ حتی از این رقم نیز فراتر برود.
این برنامه نشان می‌دهد آمازون قصد ندارد در کوتاه‌مدت از سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های هوش مصنوعی و خدمات ابری عقب‌نشینی کند. با این حال، میزان درآمد و سودی که این سرمایه‌گذاری‌ها در آینده ایجاد خواهند کرد، همچنان یکی از پرسش‌های مهم سرمایه‌گذاران است.
افت بیشتر سهام آلفابت پس از کاهش ارزش ۵۰۰ میلیارد دلاری
فشار فروش در بازار فناوری از روز پنج‌شنبه و پس از انتشار گزارش مالی آلفابت، شرکت مادر گوگل، نیز شدت گرفته بود. سهام این شرکت در یک جلسه معاملاتی با کاهش حدود ۵۰۰ میلیارد دلاری ارزش بازار مواجه شد؛ اتفاقی که در گزارش منتشرشده به‌عنوان بدترین روز تاریخی آلفابت از نظر افت ارزش بازار توصیف شده است.
سهام آلفابت در معاملات روز جمعه نیز ۱.۴ درصد دیگر کاهش یافت و به این ترتیب، افت سهام شرکت‌های بزرگ فناوری در دو روز معاملاتی متوالی ادامه پیدا کرد.
آینده سهام فناوری به اثبات سودآوری هوش مصنوعی وابسته است؟
افت اخیر بازار نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران در ارزیابی شرکت‌های فناوری، علاوه بر رشد درآمد و برنامه‌های توسعه، به هزینه‌های سرمایه‌ای و بازده واقعی پروژه‌های هوش مصنوعی نیز توجه ویژه‌ای دارند. ساخت مراکز داده، تأمین تراشه و توسعه زیرساخت‌های پردازشی به سرمایه‌گذاری‌های سنگینی نیاز دارد؛ اما ادامه این روند زمانی می‌تواند اعتماد بازار را تقویت کند که نشانه‌های روشنی از تبدیل این هزینه‌ها به درآمد پایدار و سودآوری دیده شود.
گزارش‌های مالی آمازون و اینتل، پیش‌بینی‌های محتاطانه این شرکت‌ها و افت سهام فعالان صنعت نیمه‌رسانا، حساسیت تازه بازار نسبت به هزینه‌های هوش مصنوعی را آشکار کرده است. با این حال، افت یک یا چند روز معاملاتی به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره آینده بلندمدت صنعت هوش مصنوعی کافی نیست و عملکرد مالی شرکت‌ها در فصل‌های آینده نقش مهمی در ارزیابی مسیر این بازار خواهد داشت.
