بازسازی ورزشگاه آزادی تهران با تمرکز بر ایمن‌سازی سازه، نوسازی زیرساخت‌ها و آماده‌سازی زمین چمن ادامه دارد. محمدعلی ثابت‌قدم، مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، اعلام کرده است که مدت قرارداد این پروژه ۲۸ ماه تعیین شده و زمان پیش‌بینی‌شده برای پایان عملیات اجرایی، اواخر آذر یا اوایل دی‌ماه است. او برگزاری مسابقات فوتبال، وقفه‌های ناشی از دو دوره جنگ و محدودیت‌های مالی را از عوامل اثرگذار بر روند اجرای پروژه دانسته است.
به گفته ثابت‌قدم، تاکنون حدود هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان صورت‌وضعیت برای عملیات انجام‌شده ارائه شده و ارزش کارهای اجرایی انجام‌شده از این رقم بیشتر است. او همچنین تأکید کرده که اگر قرار بود مجموعه‌ای در ابعاد و شرایط ورزشگاه آزادی از ابتدا ساخته شود، هزینه آن به‌مراتب بیشتر از هزینه‌های بازسازی و نوسازی فعلی بود. با این حال، پایان عملیات اجرایی با زمان بهره‌برداری کامل و میزبانی مسابقات یکسان نیست و هماهنگی با نهادهای مرتبط نیز ضرورت دارد.
آخرین وضعیت بازسازی ورزشگاه آزادی چیست؟
بر اساس اظهارات مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، پروژه بازسازی ورزشگاه آزادی تنها به تغییرات ظاهری و معماری محدود نمی‌شود. بخش‌های سازه‌ای، تأسیسات برق، سامانه‌های هوشمند و زیرساخت‌های موردنیاز برای استفاده ایمن از این مجموعه نیز در برنامه نوسازی قرار دارند.
ثابت‌قدم در جریان بازدید از ورزشگاه توضیح داد که ایمن‌سازی، مهم‌ترین اولویت پروژه بوده است. به گفته او، ورزشگاه آزادی در سال‌های گذشته به دلایل مختلف، از جمله مسائل حقوقی، با محدودیت‌هایی در زمینه رسیدگی اساسی مواجه بود؛ اما در پروژه فعلی، بخش‌های مهم سازه‌ای بررسی شده و اقداماتی برای رفع مشکلات و ارتقای ایمنی انجام گرفته است.
او همچنین اعلام کرده است که بخش عمده ارکان اصلی ورزشگاه نوسازی شده و زیرساخت‌های لازم برای بهره‌برداری اصولی مورد توجه قرار گرفته‌اند. برخی از این اقدامات در ظاهر مجموعه چندان قابل مشاهده نیستند، اما برای ایمنی ورزشکاران، تماشاگران و کارکنان و همچنین عملکرد تأسیسات اهمیت دارند.
چرا بازسازی ورزشگاه آزادی با وقفه مواجه شد؟
یکی از موضوعات مطرح‌شده درباره این پروژه، فاصله زمانی میان آغاز عملیات اجرایی و زمان پیش‌بینی‌شده برای تکمیل آن است. ثابت‌قدم اعلام کرده که عملیات بازسازی از اواخر تیر و اوایل مرداد ۱۴۰۳ آغاز شد و پیشرفت فیزیکی پروژه تا اواسط دی‌ماه همان سال به حدود ۲۲ تا ۲۳ درصد رسید.
پس از آن، از اواخر دی‌ماه تا ۲۰ خرداد، برگزاری مسابقات لیگ و رقابت‌های مقدماتی جام جهانی اجازه نمی‌داد عملیات اجرایی در ورزشگاه به شکل معمول ادامه پیدا کند. به گفته مدیرعامل شرکت، از حدود ۲۳ خرداد نیز با آغاز جنگ و پیامدهای ناشی از آن، فعالیت‌های کارگاهی با محدودیت روبه‌رو شد.
عملیات اجرایی در اوایل شهریورماه از سر گرفته شد و تا پایان بهمن‌ماه و نهم اسفندماه ۱۴۰۴ ادامه داشت. هم‌زمان با آغاز دور دوم جنگ، فعالیت کارگاه دوباره متوقف شد و در اوایل اردیبهشت سال جاری از سر گرفته شد.
ثابت‌قدم معتقد است که در ارزیابی تأخیر پروژه باید تعطیلی‌های ناشی از جنگ، مسابقات و محدودیت‌های مربوط به استفاده از ورزشگاه را در نظر گرفت. او گفته است بخشی از زمان اجرای پروژه خارج از اختیار پیمانکار بوده و کارگاه در چند مرحله تعطیل و دوباره فعال شده است.
جدول زمان‌بندی اعلام‌شده پروژه
| زمان | رویداد یا وضعیت پروژه |
|---|---|
| اواخر تیر و اوایل مرداد ۱۴۰۳ | آغاز عملیات اجرایی بازسازی |
| اواسط دی‌ماه ۱۴۰۳ | رسیدن پیشرفت فیزیکی به حدود ۲۲ تا ۲۳ درصد |
| اواخر دی‌ماه تا ۲۰ خرداد | محدودیت عملیات به دلیل برگزاری مسابقات فوتبال |
| از حدود ۲۳ خرداد | محدود شدن فعالیت کارگاه در پی آغاز جنگ |
| اوایل شهریور تا پایان بهمن و ۹ اسفند ۱۴۰۴ | ازسرگیری و ادامه عملیات تا وقفه بعدی |
| اوایل اردیبهشت سال جاری | ازسرگیری دوباره فعالیت‌های کارگاه |
| اواخر آذر یا اوایل دی‌ماه | زمان پیش‌بینی‌شده برای پایان عملیات اجرایی |
مدت قرارداد بازسازی ورزشگاه آزادی ۲۸ ماه اعلام شده است. با این حال، تاریخ پیش‌بینی‌شده برای پایان عملیات اجرایی را نباید تاریخ قطعی افتتاح یا بازگشت کامل ورزشگاه به میزبانی مسابقات دانست؛ زیرا بهره‌برداری به آماده بودن مجموعه و هماهنگی با نهادهای مرتبط نیز وابسته است.
هزینه بازسازی ورزشگاه آزادی چقدر است؟
هزینه‌های پروژه یکی دیگر از محورهای اظهارات ثابت‌قدم بود. او اعلام کرد تاکنون حدود هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان صورت‌وضعیت برای کارهای انجام‌شده ارائه شده است. به گفته وی، ارزش عملیات اجرایی انجام‌شده بیش از این رقم است.
مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی توضیح داد که قرارداد اولیه با مبلغی به‌مراتب کمتر منعقد شده بود، اما در جریان اجرا، بخش‌هایی از کار به دستور کارفرما به تعهدات پیمانکار اضافه شد. از این رو، ارزیابی هزینه‌های پروژه باید علاوه بر مبلغ اولیه قرارداد، حجم کارهای اضافه‌شده و شرایط اقتصادی زمان اجرا را نیز در بر بگیرد.
او شرایط تورمی، محدودیت منابع مالی و وقفه‌های خارج از اختیار پیمانکار را نیز از عوامل مؤثر بر هزینه و روند اجرای پروژه دانست. به گفته ثابت‌قدم، حمایت‌های مالی انجام‌شده به ادامه فعالیت‌ها کمک کرده و تأمین منابع موردنیاز برای تکمیل پروژه همچنان در حال پیگیری است.
چرا ساخت ورزشگاه جدید گران‌تر تمام می‌شد؟
ثابت‌قدم معتقد است اگر قرار بود ورزشگاهی مشابه آزادی از ابتدا ساخته شود، هزینه آن به‌مراتب بیشتر از هزینه‌های انجام‌شده برای بازسازی و نوسازی مجموعه فعلی بود. این اظهارنظر بر اهمیت استفاده از زیرساخت موجود و رفع مشکلات اساسی آن تأکید دارد.
با این حال، در اظهارات منتشرشده رقم مشخصی برای هزینه ساخت ورزشگاهی جایگزین یا برآورد نهایی هزینه بازسازی اعلام نشده است. بنابراین، مقایسه دقیق هزینه ساخت مجموعه‌ای جدید با تکمیل پروژه فعلی، به اطلاعات تفصیلی بیشتری درباره هزینه‌ها و مشخصات فنی نیاز دارد.
وضعیت چمن ورزشگاه آزادی؛ چمن قدیمی پس از ۲۹ سال تعویض می‌شود
کاشت چمن جدید یکی از بخش‌های مهم بازسازی ورزشگاه آزادی است. ثابت‌قدم اعلام کرده که عملیات کاشت چمن در حال انجام است و استانداردهای موردنظر در این بخش رعایت شده‌اند.
به گفته او، چمن قبلی ورزشگاه حدود ۲۹ سال مورد استفاده قرار گرفته بود و نتایج بررسی‌های آزمایشگاهی نشان می‌داد که با توجه به شرایط موجود، قابلیت استفاده در مجموعه‌ای با ابعاد و ویژگی‌های ورزشگاه آزادی را ندارد. به همین دلیل، کاشت چمن جدید در برنامه بازسازی قرار گرفته است.
کیفیت زمین بازی برای ایمنی بازیکنان و برگزاری مسابقات حرفه‌ای اهمیت زیادی دارد. با این حال، در اظهارات منتشرشده جزئیات بیشتری درباره نوع چمن، زمان دقیق پایان کاشت یا برنامه آزمایش نهایی زمین اعلام نشده است.
نوسازی تأسیسات برق و سامانه‌های هوشمند
بخش دیگری از عملیات بازسازی ورزشگاه آزادی به نوسازی تأسیسات برق، سامانه‌های هوشمند و زیرساخت‌های مجموعه مربوط می‌شود. این اقدامات اگرچه ممکن است در ظاهر به اندازه تغییرات معماری دیده نشوند، برای عملکرد ایمن و منظم ورزشگاه ضروری هستند.
مجموعه‌ای با ابعاد و کاربری ورزشگاه آزادی برای میزبانی مسابقات به زیرساخت‌های فنی قابل‌اعتماد نیاز دارد. عملکرد تأسیسات برق و سامانه‌های کنترلی می‌تواند در مدیریت رویدادها، استفاده از تجهیزات و کاهش خطرهای احتمالی نقش داشته باشد.
ثابت‌قدم گفته است که بخش عمده ارکان اصلی ورزشگاه نوسازی شده و ایرادات اساسی مورد رسیدگی قرار گرفته‌اند. با این حال، در گزارش منتشرشده درصد پیشرفت جداگانه تأسیسات یا فهرست کامل تجهیزات تعویض‌شده اعلام نشده است.
زمان بهره‌برداری از ورزشگاه آزادی چه زمانی است؟
پایان عملیات عمرانی به‌تنهایی برای بازگشت کامل ورزشگاه آزادی به چرخه میزبانی مسابقات کافی نیست. ثابت‌قدم گفته است بهره‌برداری از مجموعه به هماهنگی با بهره‌برداران و نهادهای مرتبط نیاز دارد و این هماهنگی‌ها در حال انجام است.
وزارت ورزش و جوانان، فدراسیون فوتبال، برگزارکنندگان مسابقات، نیروهای انتظامی و نظامی و سازمان صداوسیما از جمله مجموعه‌هایی هستند که به گفته مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی باید برای بهره‌برداری مناسب از ورزشگاه با یکدیگر هماهنگ باشند.
بر این اساس، اواخر آذر یا اوایل دی‌ماه به‌عنوان زمان پیش‌بینی‌شده برای پایان عملیات اجرایی اعلام شده است، نه تاریخ قطعی افتتاح و برگزاری نخستین مسابقه. زمان نهایی استفاده از ورزشگاه به تکمیل مراحل لازم و هماهنگی‌های اجرایی بستگی خواهد داشت.
الزامات AFC برای میزبانی مسابقات در ورزشگاه آزادی
موضوع استانداردهای کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) نیز در اظهارات ثابت‌قدم مطرح شد. او توضیح داد که برخی از الزامات این کنفدراسیون، از جمله موارد مربوط به درجه‌بندی ورزشگاه‌ها، باید در چارچوب آیین‌نامه‌های مربوطه بررسی و تصویب شوند.
به گفته او، این الزامات لزوماً مانعی برای بهره‌برداری اولیه از ورزشگاه نیستند و می‌توانند هم‌زمان با بهره‌برداری و در چارچوب برنامه‌های آتی دنبال شوند. با این حال، میزبانی مسابقات به نوع رقابت، شرایط ورزشگاه و ضوابط ابلاغی فدراسیون فوتبال بستگی دارد.
بنابراین، آماده بودن ورزشگاه برای یک نوع استفاده الزاماً به معنای تأیید آن برای تمام رقابت‌های داخلی و بین‌المللی نیست. شرایط هر مسابقه باید بر اساس مقررات مربوطه و با هماهنگی نهادهای مسئول بررسی شود.
مطالبات معوق کارکنان و نیروهای قراردادی ورزشگاه
ثابت‌قدم در پاسخ به پرسشی درباره مطالبات معوق کارکنان ورزشگاه آزادی گفت نیروهای فعال در بخش‌های تعمیر و نگهداری و فضای سبز، در مواردی از طریق شرکت‌های پیمانکاری مشغول به کار هستند و قراردادهای مربوط به این بخش‌ها با مشکلات حقوقی و محدودیت‌های مالی مواجه شده‌اند.
به گفته او، برخی پیمانکاران با وجود مشکلات مالی تلاش کرده‌اند از نیروهای خود حمایت کنند و پرداخت مطالبات نیز به‌تدریج در حال انجام است. با این حال، حل‌وفصل کامل این مسئله به رسیدگی به مشکلات حقوقی و مالی قراردادها وابسته است.
مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی اعلام کرده که این موضوع با کمک وزارت ورزش و جوانان در حال پیگیری است و ابراز امیدواری کرده که در آینده نزدیک زمینه رفع مشکلات فراهم شود. رقم دقیق مطالبات، تعداد کارکنان مشمول و زمان قطعی تسویه در گزارش منتشرشده اعلام نشده است.
تأمین منابع مالی برای تکمیل پروژه‌های بازسازی
مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی از تهیه بسته‌ای از پیشنهادها برای تأمین منابع مالی موردنیاز پروژه‌های بازسازی خبر داده است. به گفته او، برآوردهای اولیه انجام شده و این پیشنهادها به معاون اول رئیس‌جمهور، وزیر ورزش و جوانان و سایر وزیران مرتبط ارائه شده‌اند.
مصوبات مربوط به این موضوع در حال پیگیری است و مسئولان امیدوارند با ابلاغ آن‌ها، زمینه ادامه و تکمیل اقدامات فراهم شود. تأمین به‌موقع منابع مالی می‌تواند در پیشبرد بخش‌های باقی‌مانده پروژه و جلوگیری از وقفه‌های جدید نقش داشته باشد.
با این حال، جزئیات بسته مالی، میزان منابع پیشنهادی، شیوه تأمین اعتبار و زمان تخصیص آن‌ها در اظهارات منتشرشده مشخص نشده است؛ بنابراین نمی‌توان درباره رقم نهایی اعتبار یا زمان قطعی تأمین منابع نتیجه‌گیری کرد.
جمع‌بندی؛ بازگشت ورزشگاه آزادی به میزبانی مسابقات به چه عواملی بستگی دارد؟
طبق اظهارات محمدعلی ثابت‌قدم، بازسازی ورزشگاه آزادی شامل ایمن‌سازی بخش‌های سازه‌ای، نوسازی زیرساخت‌ها و تأسیسات و کاشت چمن جدید است. او برگزاری مسابقات، وقفه‌های ناشی از جنگ و محدودیت‌های مالی را از عوامل اثرگذار بر روند اجرای پروژه معرفی کرده است.
مدت قرارداد ۲۸ ماه اعلام شده و زمان پیش‌بینی‌شده برای پایان عملیات اجرایی، اواخر آذر یا اوایل دی‌ماه است. همچنین تاکنون حدود هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان صورت‌وضعیت برای کارهای انجام‌شده ارائه شده است؛ هرچند به گفته مدیرعامل، ارزش عملیات اجرایی انجام‌شده از این میزان بیشتر است.
در نهایت، بازگشت کامل ورزشگاه آزادی به میزبانی مسابقات به پایان عملیات فنی، آماده‌سازی مجموعه، هماهنگی با نهادهای مسئول و رعایت استانداردهای متناسب با نوع رقابت بستگی دارد. تاریخ قطعی بهره‌برداری، جزئیات نهایی هزینه‌ها و وضعیت تأیید استانداردهای مربوط به مسابقات باید در اطلاع‌رسانی‌های بعدی مشخص شود.
