طرح‌های ایمن‌سازی نقاط ریزشی و رانشی در محورهای ریلی مازندران با وجود محدودیت منابع مالی در حال اجراست. مدیرکل راه‌آهن شمال از پیشرفت برخی پروژه‌های اصلاحی و اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر سیلاب، آب‌گرفتگی و ریزش کوه خبر داده و اعلام کرده است که بارش‌های اخیر خسارتی به شبکه ریلی این منطقه وارد نکرده است.
پیشرفت ۶۰ تا ۸۰ درصدی پروژه‌های ایمن‌سازی راه‌آهن مازندران
مهرداد رضازاده، مدیرکل راه‌آهن شمال، روز چهارشنبه در نشست شورای مدیریت بحران مازندران در ساری با اشاره به برنامه‌های ایمن‌سازی خطوط ریلی گفت: چندین پروژه برای رفع نقاط ریزشی و ارتقای ایمنی مسیرهای ریلی تعریف شده است که برخی از آن‌ها پیشرفت فیزیکی ۶۰ تا ۸۰ درصدی دارند.
به گفته وی، بخشی از پروژه حدفاصل بلاک سرخ‌آباد و سوادکوه به پایان رسیده و بخش دیگری از این طرح با پیشرفت حدود ۶۰ درصد همچنان در دست اجراست.
احداث آبرو و زیرگذر برای کاهش خطر آب‌گرفتگی در سوادکوه
مدیرکل راه‌آهن شمال با اشاره به اقدامات انجام‌شده در مناطق سیلابی اظهار کرد: در محدوده‌ای از محور سوادکوه که حدود دو سال پیش شاهد وقوع سیلاب بود، یک آبرو احداث شده و عملیات اجرایی آن در مدت کوتاهی به پایان رسیده است.
همچنین حدود ۱۰ روز پیش، یک زیرگذر خودرویی در منطقه اسدآباد و در فاصله تقریبی ۵۰۰ متری از محدوده سیل‌زده قبلی به بهره‌برداری رسیده است.
این زیرگذر علاوه بر تسهیل رفت‌وآمد ساکنان منطقه، هنگام بارندگی و افزایش حجم آب نقش آبرو را نیز ایفا می‌کند. به گفته رضازاده، شیب زمین باعث می‌شود آب با سرعت بیشتری از این مسیر تخلیه شود.
احداث کانال جدید برای مدیریت روان‌آب‌ها
رضازاده از برنامه تکمیلی برای رفع مشکل آب‌گرفتگی در این منطقه خبر داد و گفت: با همکاری جنگلبانی و منابع طبیعی، احداث کانالی به طول حدود ۵۰ تا ۶۰ متر در دستور کار قرار گرفته است.
به گفته مدیرکل راه‌آهن شمال، طرح این کانال آماده شده و قرار است اجرای آن با استفاده از امکانات داخلی مجموعه انجام شود.
لایروبی رودخانه‌ها و پاکسازی مسیرهای ریلی
برای پیشگیری از خسارت‌های احتمالی ناشی از سیلاب و ریزش کوه، اقداماتی در فصل تابستان در محورهای ریلی مازندران انجام شده است. لایروبی مسیر رودخانه‌ها، به‌ویژه در محدوده سوادکوه، پل‌سفید و حاشیه شیرگاه، از جمله این اقدامات بوده که با استفاده از ماشین‌آلات سنگین صورت گرفته است.
همچنین پاکسازی مسیرها، برطرف کردن موانع و افزایش آمادگی خطوط ریلی برای مواجهه با بارش‌های پاییزی در برنامه نگهداری راه‌آهن شمال قرار داشته است.
عملیات ریزش‌برداری در نقاط پرخطر
مدیرکل راه‌آهن شمال با اشاره به ادامه اقدامات ایمنی در فصل پاییز گفت: نیروهای تخصصی نگهداری، عملیات ریزش‌برداری و زوال‌برداری را در مسیرهای مستعد انجام می‌دهند.
در این عملیات، سنگ‌های معلق و سنگ‌هایی که احتمال سقوط آن‌ها وجود دارد شناسایی می‌شوند و در صورت نیاز، با استفاده از تجهیزات تخصصی از نقاط مرتفع جدا و پاکسازی خواهند شد.
رضازاده همچنین اعلام کرد که لایروبی پل‌ها و آبروها و اقدامات مستمر نیروهای نگهداری به‌موقع انجام شده و بارش‌های اخیر تاکنون خسارتی به مجموعه راه‌آهن شمال وارد نکرده است.
مشخصات شبکه ریلی شمال کشور
راه‌آهن شمال یکی از بخش‌های قدیمی شبکه ریلی سراسری کشور است. این مسیر از خروجی ایستگاه گرمسار آغاز می‌شود و تا ورودی ایستگاه گلوگاه ادامه دارد. طول این خط ریلی حدود ۳۱۰ کیلومتر است و در امتداد آن سازه‌ها و تأسیسات متعددی برای عبور قطارها و مدیریت شرایط طبیعی منطقه وجود دارد.
- طول مسیر ریلی: ۳۱۰ کیلومتر
- تعداد پل‌ها و آبروها: یک‌هزار و ۵۰۰ مورد
- تعداد تونل‌ها: ۹۵ تونل
- تعداد گذرگاه‌های حفاظ‌شده: ۴۵ گذرگاه
- تعداد ایستگاه‌های مسافری: ۲۲ ایستگاه
- حداکثر شیب مسیر: ۲۸ در هزار در برخی نقاط
وجود تونل‌ها، پل‌ها، آبروها و شیب‌های قابل توجه، نگهداری مستمر این مسیر را به یکی از موضوعات مهم در مدیریت ایمنی راه‌آهن شمال تبدیل کرده است.
تردد قطارهای حومه‌ای و بین‌شهری در راه‌آهن شمال
قطارهای حومه‌ای در مسیر پل‌سفید به بندرترکمن تردد می‌کنند و ظرفیت جابه‌جایی بیش از ۳۰۰ مسافر در هر قطار و در هر مسیر رفت یا برگشت را دارند.
این شبکه همچنین در جابه‌جایی مسافران قطارهای غیرحومه‌ای نقش دارد. مسیرهایی مانند مشهد به تهران، گرگان به تهران، ساری به تهران و ساری به مشهد از جمله مسیرهای مورد استفاده قطارهای این مجموعه هستند.
پل ورسک؛ از سازه‌های مهم راه‌آهن شمال
پل ورسک یکی از شناخته‌شده‌ترین سازه‌های مهندسی در مسیر راه‌آهن شمال ایران است که خط ریلی تهران و شمال را به یکدیگر متصل می‌کند. این پل در ارتفاع ۱۱۰ متری از کف دره و با دهانه‌ای به طول ۶۶ متر ساخته شده است.
ساخت پل ورسک در سال ۱۳۱۵ توسط شرکت دانمارکی کامپساکس و با استفاده از امکانات و ابزارهای ابتدایی آن دوره انجام شد. این سازه که تنها برای عبور قطار طراحی شده، در حال حاضر محل عبور قطارهای مسافری تهران ـ ساری، تهران ـ گرگان و قطارهای باری است.
پل ورسک در مهرماه ۱۳۵۶ با شماره ۱۵۳۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و نام آن در کتاب رکوردهای گینس نیز در بخش پل‌های دارای ارتفاع بیش از ۶۱ متر آمده است.
جمع‌بندی؛ ایمنی خطوط ریلی مازندران همچنان نیازمند اعتبار و نگهداری مستمر
با وجود محدودیت‌های اعتباری، پروژه‌های ایمن‌سازی نقاط حادثه‌خیز راه‌آهن شمال، اصلاح مسیرهای آسیب‌پذیر و اقدامات پیشگیرانه در برابر سیلاب و ریزش کوه ادامه دارد. پیشرفت برخی طرح‌ها تا ۸۰ درصد و اجرای اقداماتی مانند احداث آبرو، زیرگذر، لایروبی رودخانه‌ها و ریزش‌برداری، بخشی از برنامه‌های اعلام‌شده برای افزایش ایمنی این شبکه ریلی است.
با توجه به شرایط طبیعی مسیر راه‌آهن شمال و وجود نقاط مستعد ریزش و آب‌گرفتگی، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و تأمین اعتبار مورد نیاز برای نگهداری و ایمن‌سازی خطوط، از موضوعات مهم پیش‌روی این مجموعه به شمار می‌رود.
